Download het volledige artikel

De raamambtenaar zal zich even achter de oren hebben gekrabt: “het nieuwe werken?” Het is natuurlijk lastig voor te stellen wat ‘nieuwe werken’ inhoudt, als het oude werken slechts bestaat uit naar buiten turen, koffie drinken en patience. De invoering van HNW is meer dan de invoering van vrijheden en een kekke werkplek. Het is vertrouwen, discipline en resultaatgericht te werk gaan: een cultuur change. Dat resultaatgerichte element – het afspreken van SMART deliverables – zou de overheden niet alleen kunnen professionaliseren, het zou ook een middel kunnen zijn om voorgoed van de raamambtenaar af te komen. Resultaatgericht willen we toch allemaal in 2010.

De rijksoverheid lijkt met de actieve invoering van HNW, ambtenaar voor de toekomst, en het Programma Vernieuwing Rijksdienst alles op alles te zetten om niet alleen intern maar ook extern het imago van ‘logge, niet flexibele, 10.00 tot 15.00′ kantoorclub van zich af te gooien. Met Twitter, User Voice en een hip jong team van HNW experts wordt de strijd aangegaan. Ik kan maar een ding zeggen: het ziet er gelikt uit.

Maar om al die ambtenaren mee te nemen op de vibe van “succes en vrijheid” is meer nodig dan dat. Buy-in, dedication en commitment om te willen veranderen: iedereen in de organisatie, niet alleen de hogere machten. En daar komt de raamambtenaar heel voorzichtig om de hoek kijken. Want de raamambtenaar zit overal. Soms op uitvoerende posities, maar vaak genoeg op een middelmanagement of management stoel. De vraag is wat het HNW leger gaat doen: een guerilla oorlog voeren met degenen die hun eigen uitzicht verdedigen? Of wordt het van hogerhand doorduwen geblazen.

Misschien dat het invoeren van HNW als manier van werken al genoeg is om de raamambtenaar voor eens en voor altijd uit te schakelen. SMART afspraken (en dat is dus niet “Soms”, “Misschien”, “Af en toe”, “Random”, “Toevalligerwijs” je werk doen) zorgen voor een specifiek en concreet meetpunt van prestatie. Zelfs in het visie stuk van Ambtenaar van de toekomst staat:

Daarbij (HNW, red.) gaat het niet alleen om thuiswerken, een betere fysieke werkplek of een aantal ICT hulpmiddelen, maar ook om zaken als [...] een resultaatafspraak, loon naar werken, enzovoort.

Het nieuwe werken gaat werken, da’s een ding wat zeker is. Ik ben positief verrast (en wellicht een beetje verbaasd) hoe professioneel de overheid zijn eigen organisatie probeert te veranderen. Voor velen betekent dit een verbetering van de werkomgeving, de manier van werken en productiviteit. De raamambtenaar die geenszins voornemens is mee te gaan in de stroom van succes adviseer ik dan ook om nog wat foto’s te maken van het uitzicht en wellicht langzaam aan de verhuisdoos te voorschijn te halen.

Bent u al weg? Of zit u daar nog steeds naar buiten te gluren?

Bron: http://ow.ly/16G83

Vermeulen is als raadadviseur wetgevingskwaliteitsbeleid bij Justitie verbonden aan het programma Legis en is daarbinnen verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het IAK. Vermeulen: “Het programma Legis is een aantal jaren geleden gestart om de kwaliteit van het wetgevingsproces te verbeteren met behulp van digitale middelen. Het IAK is een van die digitale middelen.” Volgens de officiële omschrijving, draagt Legis bij aan het verminderen van regeldruk, het verhogen van de transparantie van wetgeving en het wetgevingsproces en een betere dienstverlening door de overheid. “Maar, minstens zo belangrijk”, vindt Vermeulen, “Legis spoort ambtenaren aan verder na te denken over de effectiviteit van hun beleid.”

Specifiek probleem
Uit ervaring weet Vermeulen dat er soms erg makkelijk wordt gegrepen naar wetgeving als oplossing voor een probleem. “Natuurlijk komen wet- en regelgeving er niet zomaar. Voordat een wetsvoorstel ook werkelijk een wet wordt, gaat het over heel wat schijven. Maar het gaat juist om het proces dat leidt tot de vraag om een wet”, zegt Vermeulen. “Maar neem nu het voorbeeld van de vraag om prostitutiewetgeving. Blijkbaar is er een probleem dat opgelost moet worden. De vraag is of wetgeving die oplossing is. In dit geval bleek er behoefte aan wetgeving die alle problemen zou ondervangen die met prostitutie samenhangen zonder dat duidelijk kon worden gemaakt hoe de wetgeving een oplossing zou zijn voor die problemen. Dat is de verkeerde volgorde. Gelukkig is uiteindelijk, nog na mijn vertrek bij BZK, besloten de reikwijdte van het wetsvoorstel te beperken tot escort, waar inderdaad een probleem kon worden opgelost met een wettelijke regeling.”

Rol van de overheid
Maar hoe ga je dan wel om met een dergelijke vraag en hoe helpt het IAK daarbij? Vermeulen: “Voordat je aan de oplossing gaat werken, moet je eerst het probleem definiëren. Het IAK is dan een goed hulpmiddel. Je doorloopt een aantal stappen waarbij je het probleem en de betrokkenen moet beschrijven. Ook dwingt het je na te denken over de rol van de overheid. Welke taak is in deze situatie weggelegd voor de overheid? Pas als je dat scherp in beeld hebt, kun je tot goede en passende wetgeving komen. Als dat al nodig is.”

Inspirerende verzameling
Dat is wat het IAK teweegbrengt, maar wat is het precies voor instrument? Hoe is het tot stand gekomen? “Ieder departement heeft eigen instrumenten om te toetsen of wet- en regelgeving aan de gestelde eisen voldoet”, legt Vermeulen uit. “Wij hebben deze bijeengebracht in een webapplicatie. Niet allemaal natuurlijk”, lacht Vermeulen, “maar het is een inspirerende verzameling. En meer dan dat: voordat je toetst of potentieel beleid voldoet aan de kwaliteitseisen, stelt het IAK je de vraag of nieuw beleid ook echt zal bijdragen aan de oplossing. Of zijn er misschien ook alternatieven? Zo proberen we beleidsmakers te helpen bij het nemen van een weloverwogen beslissing.”

Kennisbank
Naar goed voorbeeld van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, is er een instrumenten catalogus beschikbaar in het IAK. Vermeulen: “Deze gaan we doorontwikkelen naar een wiki-achtige omgeving, waarin we bestaande instrumenten aanbieden die beleidsmakers van alle departementen kunnen inzetten bij hun werk. Beleidsmakers kunnen er bijvoorbeeld van alles vinden over het instrument “certificering’ en de geschiktheid van dit instrument voor toepassing bij hun beleidsprobleem. Maar het IAK bevat ook analysemethoden, denk bijvoorbeeld aan ‘de beleidswijzer’ van het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap. Net als in Wikipedia kan iedereen die ervaringen heeft met een instrument informatie hierover toevoegen en suggesties doen. Zo kunnen we binnen het IAK de mogelijkheid bieden om vakinhoudelijke informatie te delen. Nu komt het nog wel eens voor dat binnen een departement twee directies conflicterende wetgeving aan het maken zijn. Het zou geweldig zijn als hiermee in het IAK rekening wordt gehouden zodat ambtenaren een nog betere afweging kunnen maken. Uiteindelijk moet het IAK een kennisbank van kwaliteit worden.”

2011
Vermeulen en haar collega’s zijn nog niet klaar met de ontwikkeling van het IAK maar al wel druk bezig met het testen ervan. “We laten ieder ministerie twee keer kennismaken met het IAK en verwerken de bevindingen. Daarnaast kijken we ook hoe men in het buitenland met dergelijke systemen werkt, daarvoor zijn we op werkbezoek gegaan in Europa. Met al deze input verwachten we dat het IAK begin 2011 voor iedereen toegankelijk is.”

Meer informatie over Legis en het IAK vind je op http://www.justitie.nl/onderwerpen/wetgeving/legis/

Politieke partijen moeten meer gaan opereren vanuit beginselen en waarden. Voor het parlement moet het politieke primaat niet heilig zijn; de kwaliteit van het democratische proces telt evenzeer. Media kunnen de kwaliteit van de meningsvorming op een hoger plan brengen. En burgerschapsvorming verdient nieuwe impulsen. Dat betoogt de Raad voor het openbaar bestuur in zijn advies ‘Vertrouwen op democratie’ dat vandaag is aangeboden aan minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

De “andere” kloof
Mensen hebben nog steeds vertrouwen in democratische organen zoals de regering en het parlement. Maar zij hebben veel minder vertrouwen in de mensen en de partijen die in deze instituties een rol vervullen. Deze legitimiteitscrisis wordt volgens de Raad veroorzaakt door een kloof tussen de nog steeds verticaal georganiseerde politiek en de steeds sterker horizontaal opererende samenleving. In zijn advies schetst de Raad een aantal maatschappelijke ontwikkelingen en de wijze waarop de politiek daarop (niet of nog niet) heeft gereageerd, zoals individualisering, technocratisering, de teloorgang van ideologieën, het doorgeschoten marktdenken, de grote betekenis van (nieuwe) media en de mondialisering. De politiek heeft nauwelijks antwoord gegeven op deze nieuwe ontwikkelingen. Daarmee is de politiek onderdeel van het probleem geworden, in plaats van een deel van de oplossing. De politiek dreigt zo volledig los te raken van de samenleving, zegt de Raad. Er is een andere werkwijze, houding en gedrag van politiek en bestuur nodig om het tij te keren.

Politiek vanuit waarden en beginselen
De Raad vindt een ‘gedeeld ideaal van goed leven’ van veel groter belang voor politieke partijen en coalities dan de huidige tot in detail uitgewerkte en doorgerekende verkiezingsprogramma’s en coalitieakkoorden. Burgers (en politici) hebben meer aan een kader dat hen houvast biedt ook bij onverwachte gebeurtenissen, dan aan snel achterhaalde programma’s met allerlei prestatienormen.

Invloed burgers op beleid en besluitvorming aanzienlijk vergroten
De representatieve democratie verdient aanvulling met vormen van participatieve en directe democratie. Het gaat niet alleen om het primaat van de politiek, de kwaliteit van het democratische proces telt evenzeer. De Raad pleit voor differentiatie tussen ‘primaat’ en ‘ultimaat’. Hebben mensen directe invloed gehad bij de beleidsvoorbereiding (primaat van burgers), dan ligt het ultimaat, de besluitvorming, bij de politiek. Heeft de politiek het primaat gehad bij de planvorming, dan kan het ultimaat, bijvoorbeeld via een referendum, bij de burgers worden gelegd. De verticale organisaties moeten niet alleen knopen doorhakken, maar de kwaliteit van het democratische proces dient centraler te staan temidden van beleidskeuzes.

Meer invloed op keuze politieke leiders
Burgers moeten meer zeggenschap krijgen bij het kiezen van politieke leiders en volksvertegenwoordigers. Slechts een zeer beperkt deel van de bevolking is lid van een politieke partij. Partijen zouden zich voor een meer actieve rol van hun sympathisanten open moeten stellen, bijvoorbeeld als het om de samenstelling van kandidatenlijsten en het kiezen van lijsttrekkers gaat. Wat betreft het kiesstelsel wijst de Raad op de voorstellen die door het Burgerforum zijn gedaan. Ook het rechtstreeks door de burgers kiezen van de burgemeester moet opnieuw worden bezien.

Media: nationale Mediaombudsman
De Raad geeft de instelling van een nationale Mediaombudsman in overweging, naast de initiatieven die media zelf al hebben genomen.

Burgerschapsvorming
Naarmate de opleiding van mensen hoger is, is er meer sprake van politiek (zelf)vertrouwen. Maar grote groepen ontbeert het aan kennis over ons staatsbestel. Daarom is het volgens de Raad dringend nodig dat er in het reguliere onderwijs meer aandacht komt voor staatsinrichting en maatschappijleer. Maar ook daarbuiten is burgerschapsvorming gewenst.

Hefbomen
De Raad voor het openbaar bestuur ziet dus verschillende mogelijkheden om de verticale instituties weer te verbinden met de horizontale werkelijkheid. In dit stadium kiest de Raad niet uit die mogelijkheden. Belangrijker vindt hij dat alle betrokkenen bezien of ze de analyse uit het rapport delen. En dat zij uitspreken hun bijdrage aan een betere verbinding te willen leveren. Vervolgadviezen en bestudering van de reacties op dit rapport maken het naar de Raad hoopt mogelijk om te bezien of een gericht advies m.b.t. de ‘hefbomen’ zinvol is.

Discussie over advies
De Raad voor het openbaar bestuur wil graag in discussie over zijn advies ‘Vertrouwen op democratie’. Via de website www.rob-rfv.nl kunnen mensen doorlinken naar een speciale discussiesite. Daar kan men stemmen op stellingen, de aanbevelingen ‘ranken’ of gewoon een reactie achterlaten. Van het advies is ook een verkorte versie beschikbaar. Verder worden in samenwerking met universiteiten discussiebijeenkomsten in het land georganiseerd in de periode medio maart – medio mei. De reacties worden samengevat en aangeboden aan de minister van BZK.

Ik geniet ervan; ’s ochtends bij BZK werken en ’s middags voor 2 interviews bij OCW en Financiën langs. Bij BZK doe ik een langere opdracht, daar heb ik een pasje om binnen te komen. Maar geen vaste werkplek. Geen probleem op een vrijdag als deze, nu ik deze blog zit te tikken. Maar op andere dagen is het regelmatig zoeken naar een plek. Herken je dat? Als flexibele ambtenaar ontkom je niet vaak aan het fenomeen dat wat een flexplek zou moeten in zijn, in de regel door ‘vaste’ medewerkers voor vast is ingepikt. ‘Hee, dit is míjn flexibele werkplek’, schamperden Fokke en Sukke al…

En dan het ritueel om bij een ander ministerie binnen te komen… Aangemeld worden, in de rij staan, bellen met de contactpersoon, een gastenpas; toch maar een kwartiertje extra voor uittrekken iedere keer. Natuurlijk, de Rijkspas zit eraan te komen. Maar ook die zorgt er niet voor dat ik overal gelijk binnen kan lopen. Tóch weer die aanmeldingsprocedure (echt waar). Is het teveel gevraagd om dat los te laten? Ben ik, als rijksambtenaar, niet gewoon rijksbreed gescreend en dus te vertrouwen?

Gelukkig geen last van dit soort ongemak op de andere plekken waar ik werk. De documentatie van mijn opdrachten bewaar ik thuis, waar ik ook de opdrachtadministratie doe. In de trein lees ik prettig, klap mijn laptop open of email met collega’s via de mobiele telefoon. Ik zie uit naar een e-reader zodat ik papier kan besparen en niet meer zo hoef na te denken welke stukken mee moeten in de rugtas. En contact met mijn RijksAdvies-collega’s? Soms wil je een opdracht doorspreken, of iets waar je in vastloopt. De afspraak wordt dan vaak gemaakt op plekken waar de koffie goed is. Café’s genoeg!

Plaats-, tijd- en organisatieonafhankelijk werken bij het Rijk; ik droom van een situatie dat ik willekeurig welk rijkskantoor binnenloop, met mijn rijkspas standaard naar binnen kom, en waar een paar verdiepingen zijn ingericht met aanlandplekken. Beveiliging, schoonmaak en catering zijn standaard geregeld.

Gastvrij, en een fantastische omgeving om andere werknomaden van het Rijk te treffen. Ik heb toegang tot mijn gegevens en werk in een kantoortuin of anders solo, via een concentratiewerkplek. Voor overleg met collega’s is wel een zithoek ingericht; op afstand (virtueel) samenwerken kan via ICT-voorzieningen.

Die droom is nog steeds een droom. Maar omdat die werknomaden steeds talrijker worden, móet die droom steeds meer werkelijkheid gaan worden. Wat helpt, is dat ik mijn droom kan delen in workshops over de Concernvisie Facilitair & Huisvesting. Daarmee komt het al een stap dichterbij beleid.

En tot slot, deze blog geeft mij de gelegenheid om de droom van deze werknomade met jullie te delen. Wie weet, lezer, versterken we elkaar hiermee. Want plaats-, tijd- en organisatieonafhankelijk werken, dat wil toch iedere adviseur?
Auteur: Peter van der Werff
Bron: Rijksadvies

Via de wiki Open DWR kun je meedenken en meeschrijven aan de Realisatielijn Open Digitale Werkomgeving Rijksdienst. Ook op het platform Mindz is al een discussie begonnen over de werkplek van de toekomst. Denk jij ook mee?

Je kunt me mailen op: roeland.oevering@minbzk.nl
Je kunt me bellen op: 06- 453 629 75
Je kunt me een tweet sturen: http://twitter.com/roelandoevering

Eerlijk gezegd, ik vind het wel prettig werken met meerdere mensen in een ruimte, ieder voor zich geconcentreerd. Wie je niet kent, schud je de hand en zo ontmoet je nieuwe mensen. Iedereen doet aan clean desk, zorgt ervoor een ander niet teveel te storen, bakent geen bureau af met persoonlijke foto’s of andere dingen….

Het is waar dat onze werkplekken in het verleden vaak onbezet waren. Het voelt goed om hier slimmer mee om te gaan. Het is goedkoper, wat zich doorvertaalt in een lager tarief voor onze klanten. Tevreden klanten (ook ten aanzien van de prijs) werkt motiverend en zo is de kring rond. Allemaal prima dus!

En toch… het kan beter! Want wat te doen bijvoorbeeld met mijn twee verhuisdozen? RijksAdvies is de afgelopen vier jaar vier keer verhuisd. Soms zelfs twee keer per jaar. Verhuizen zit ons in het bloed. Door die verhuisbewegingen is mijn ‘archief’ echt ontdaan van alle ballast. Gadgets, vaantjes, beeldjes, en andere attenties zijn bij de verkassingen gesneuveld.

Overbodige paprassen heb ik dus al heel lang niet meer. Wat rest, zijn die twee verhuisdozen met stukken, boeken en andere naslagwerken die niet te digitaliseren en absoluut nodig zijn. Sinds 1 januari liggen ze in de achterbak van mijn auto. Thuis een plek geven is niet handig (want dan zijn de spullen op het werk niet bij de hand) en op het werk is geen plek.

Persoonsgebonden budget
Iets heel anders: mijn keuze voor een laptop was verkeerd. Het apparaat was te zwaar, te log om mee te nemen. Een persoonsgebonden budget van waaruit ik mijn eigen aanschaffen kunt doen, zoals een lichte notebook – maar ook telefoon, pennen en papier, zou mijn nieuwe werken nog beter ondersteunen.

Rijkspas
Was er maar alvast een Rijkspas! Dat zou het tijdsverlies tussen afspraken dat nu standaard bij de klant/opdrachtgever is aanmerkelijk verkorten. Bij BZK hebben we nu als RijksAdvies toegang via een eigen pasje. Een pied a terre op de campus in Den Haag is een uitkomst om tussen afspraken door toch productief te kunnen zijn of even met collega’s af te spreken.

Vertrouwelijk
Even iets wisselen met een collega vanuit mijn management rol is onhandig zonder eigen kamer. Even naar een ander plekje lopen ook, vaak is een bespreekkamer al bezet. Telefoneren zonder anderen te storen of een klantgesprek vertrouwelijk voeren is lastig. De gang leent zich daar slecht voor.

Je begrijpt het. Het is nog even wennen. Met vooralsnog meer voor- dan nadelen.

P.S. Die huiskamer van Martijn: goed idee. Wie helpt ons – daadwerkelijk en via ideeën – met de realisatie??

Bron: Weblog | Anneloes van Boxtel | 6 februari 2010
Link: http://www.rijksadvies.nl/blog/35/Verhuisdozen_in_een_achterbak?goback=%2Ehom

Kim kreeg als eerste het woord in het openingsgesprek a la Pauw en Witteman. ‘Er is veel meer aandacht voor persoonlijke ontwikkeling nodig en die regie moeten medewerkers zelf in handen krijgen’. Kim benadrukt daarbij het belang van een loopbaan, i.p.v. het perspectief van een vastomlijnde baan van een bepaald dienstonderdeel. Zelf de ruimte krijgen om je talenten en capaciteiten in te zetten voor de hele rijksoverheid. Daarbij is vanzelfsprekend dat je op basis van resultaten wordt beoordeeld die veel breder liggen dat de eigen afdeling. Netwerkvaardigheden worden bijvoorbeeld steeds belangrijker. Nieuwe 2.0-toepassingen, om binnen en buiten het Rijk een netwerk op te bouwen en te onderhouden om zo toegang tot kennis te hebben, kunnen je hier ontzettend bij helpen, maar het is uiteraard niet verplicht.

Han Nichting (directeur P&O van VROM) benadrukt dat we moeten kijken wat er achter de persoonlijke motivatie en ambitie van medewerkers zit. Zelf voelt hij zich overigens nog nooit tegen gehouden als hij met goede ideeën kwam. Hoewel hij aan de andere kant ook inziet hoezeer het bureaucratisch systeem ons kan tegenwerken, neem bijvoorbeeld de voortzetting van het ECLO waar 1,8 miljoen voor nodig was. Wat dat wel niet voor een papierfabriek heeft voortgebracht, allemamaggies. Aandacht is er ook voor de vraag wat leren is, hoe je dat organiseert en vooral hoe je het in het werk integreert want leren = werken en vs.

In zogenaamde ‘Open Spaces’ konden deelnemers hun expertise en/of juist hun vragen kwijt. Kim deed daarbij een geïmproviseerde mini workshop ‘Durf te vragen’. Heb je een probleem, zet je vraag op een flap en deelnemers geven je in korte tijd een berg tips. Natuurlijk is het leuker om zoiets met een serie laptops te doen en parallel online je vragen uit te zetten op Twitter en LinkedIn, maar daar waren helaas de faciliteiten niet voor aanwezig. Maar het idee erachter is hetzelfde: hou je vraag niet voor jezelf maar werk samen en maak gebruik van elkaars expertise!

blog: Roeland Oevering