Veel programma’s en directies gaan nu aan de slag met:

• Het nieuwe werken onderdeel maken van het beleid
• Het nieuwe werken opnemen in nieuwbouwplannen, bijvoorbeeld voor het nieuwe pand van Binnenlandse Zaken/Justitie en Voedsel en Waren Autoriteit
• Het (gedeeltelijk) openstellen van overheidsgebouwen om fysiek makkelijker samen te werken en ambtenaren zo te faciliteren in samenwerkings- en ontmoetingsplekken in het hele land.
• Het starten van kleinschalige pilots en experimenten rondom HNW en web 2.0.
• Ambtenaren meer digitale vaardigheden aanleren zodat zij (op afstand) samen kunnen werken (intern en extern) en begrijpen hoe de samenleving 2.0 zich ontwikkelt.

Een aantal activiteiten van AvdT wordt voortgezet binnen het DG Organisatie en Bedrijfsvoering Rijk (OBR) van Binnenlandse Zaken. Daarnaast breidt de scope zich uit: de Vereniging voor Gemeentesecretarissen (VGS) zet het project Ambtenaar voor de Toekomst voort en gaat aan de slag met het Nieuwe Werken bij gemeenten. Contactpersoon hiervoor is Aik van Eemeren (Aik.vanEemeren@VNG.nl). Vanaf juni gaat een aantal teamleden van AvdT verder met het Nieuwe Werken vanuit andere posities. Hieronder een overzicht:

Anthon Klapwijk is nu projectleider ‘het Nieuwe Werken’ bij de directie Organisatie- en Personeelsbeleid Rijk bij DG-OBR (Ministerie van BZK). Hij neemt ook deel aan een rijksbreed project waarin alle visies en aanpakken binnen de Rijksdienst integraal worden aangepakt.
Email: Anthon.Klapwijk@minbzk.nl, Twitter: @anthonklapwijk LinkedIn: Anthon Klapwijk

Jelma Miedema is aan de slag gegaan bij Bhuro. Vandaaruit zal zij werken aan het Nieuwe Werken in de nieuwbouw van Binnenlandse Zaken en Justitie.
E-mail: Jelma.Miedema@minbzk.nl, Twitter: @jelmam LinkedIn: Jelma Miedema

Anita Smit is rijkstrainee bij het Ministerie van Verkeer en Waterstaat. Zij versterkt momenteel de Projectdirectie Nieuwe Huisvesting V&W en VROM.
E-mail: anita.smit@minvenw.nl, Twitter: @attapit Linkedin: Anita Smit

Marloes Pomp en Kim Spinder hebben een visie op één overheid en werken graag voor alle lagen van de overheid waar momenteel binnen de huidige structuren geen ruimte voor is. Zij gaan daarom geheel volgens het nieuwe werken als ‘free government agents’ aan de slag. Marloes en Kim zetten het project Ambtenaar van de Toekomst deels voort bij gemeenten.

Dutch Connection
Om het nieuwe werken in de praktijk te brengen hebben Marloes en Kim op 26 mei de hub Dutch Connection gelanceerd om Nederland te upgraden naar Olympisch niveau. Hier werken overheden, bedrijfsleven, zelfstandige professionals, maatschappelijke organisaties fysiek en online samen aan belangrijke maatschappelijke thema’s, zoals onderwijs, bewonersparticipatie en mobiliteit. Deelnemers ervaren zelf hoe het is om vanuit thema’s over grenzen heen samen te werken, waarbij zij tevens digitale vaardigheden leren om dit naast fysiek ook online te doen. Heb jij Olympische ambitie? Sluit je aan: www.dc2028.nl

Open Innovatie Festival Wereldwijd
Het Open Innovatie Festival waarmee eerst de gemeente Amsterdam en vervolgens de gemeente Enschede hun organisatie een 2.0 boost gaven, rolt zich van 29 november t/m 3 december uit over het hele land. Veel gemeenten zijn inmiddels aangesloten, Brabant is hierbij het kloppende hart. Ook vanuit het buitenland sluiten overheden zich bij het festival aan, waarmee het festival dit jaar wereldwijde innovatie bij de overheid gaat bevorderen. Nederland gaat hierbij de concurrentie met het buitenland aan en heeft de ambitie om de prijs voor de beste overheidsorganisatie in de wacht te slepen. Sluit je aan op www.openinnovationfestival.com

Pilots en trainingen
Je kunt erg lang praten over het nieuwe werken, maar Marloes en Kim geloven erg in het starten van kleinschalige pilots om het nieuwe werken zelf te ervaren. Zij begeleiden organisaties in pilots en projecten waarin het Nieuwe Werken, Web 2.0, Kennismanagement en Personal Branding een belangrijke rol spelen.

Daarnaast missen veel ambtenaren momenteel de vaardigheden om de mogelijkheden van de huidige netwerk- en informatiesamenleving voldoende te benutten. Nu de pc het belangrijkste instrument is geworden ter ondersteuning van je werkzaamheden is het van belang dat je er slim mee leert werken. Om in deze behoefte te voorzien geven Marloes en Kim veel workshops en trainingen in digitale vaardigheden en begeleiden afdelingen hoe ze 2.0 tools op een slimme manier voor hun eigen werkzaamheden kunnen inzetten.

Inspiratie
Veel ambtenaren krijgen lichtjes in hun ogen wanneer je ze vertelt over de kansen die het nieuwe werken en web 2.0 hen bieden. Daarom blijven Marloes en Kim inspiratiesessies, presentaties en lezingen verzorgen over het nieuwe werken & web 2.0.

Join us @ Open Innovatie @ Toon je Olympische Ambitie
Email: marloespomp@gmail.com, kimspinder@gmail.com
Twitter: @marloespomp / @kimspinder
LinkedIn: Marloes Pomp / Kimspinder

Agressie tegen werknemers met een publieke taak is een groot probleem in Nederland. Omstanders grijpen bij agressie en geweld vaak niet in. Met behulp van een interactief billboard in Amsterdam en Rotterdam wordt omstanders letterlijk een spiegel voor gehouden om ze te bewegen voortaan wel in te grijpen bij agressie.

Op de schermen worden voorbijgangers geconfronteerd met geweld tegen ambulancepersoneel. Met behulp van augmented reality, zijn omstanders zelf onderdeel van deze scène en kijken ze letterlijk toe hoe ambulancemedewerkers worden lastig gevallen. Ze zien zichzelf live op het scherm en worden hierdoor geconfronteerd met hun passieve gedrag en geprikkeld om hierover na te denken. Uiteindelijk krijgen ze tips hoe te handelen bij agressie tegen mensen met een publieke taak.

Social media
Op de laatste dag dat de interactieve campagne actief was hoorden Marloes Pomp en ik van deze veiligheidscampagne. We vonden de inzet van augmented reality erg innovatief en besloten over de campagne te twitteren en mensen op te roepen om op de laatste dag te komen kijken op het Rembrandtplein in Amsterdam.

Kim Spinder – Be there: 21.00h Rembrandtsquare Amsterdam! Use of new media to motivate people to act on aggression in public http://bit.ly/9BusCU #gov20

Op twitter werd deze boodschap verspreid en reageerden mensen enthousiast:

Majesticl @kimspinder geweldig idee!! Hoe reageren de mensen daar? #doeeenseenimpressieterplaatse

benburgers @kimspinder Wow, goede actie! Maakt mensen bewust van de diffusie van verantwoordelijkheid die bij geweld plaatsvindt! #socialepsychologie

Ook internationaal werd de tweet direct door Adriel Hampton van Gov 2.0 Radio opgepakt.

Social Media Buzz
De dagen na onze oproep volgden vele berichten. Nu.nl plaatste een bericht over onze twitteroproep en Dumpert plaatste de video over de campagne waardoor er een discussie ontstond met veelal positieve reacties en meer dan 10.000 Kudos voor de overheid en bijna 224.000 views.

Ook de internationaal voorstaande social media site Mashable publiceerde een bericht over de campagne. Dit bericht werd via Facebook, Twitter en Google Buzz door de lezers weer verder verspreid. Overheid 2.0 goeroe Tim O’Reilly bereikte met één tweet over de campagne in zijn eentje al meer dan 1,453,483 mensen.

Ook op Youtube werd het filmpje goed bekeken en zijn veel reacties toegevoegd:

Tips
Op de website over de campagne Nederland Veilig is geen plek gecreëerd om deze informatie op twitter, youtube, facebook, buzz etc. bij elkaar te brengen of om hierover verder te discussiëren. Social media bewijst nu dat je mensen kunt betrekken bij een overheidscampagne, onafhankelijk van de plaats of tijd. Je hoeft dus niet persé bij de schermen in Amsterdam of Rotterdam te staan om mee te doen. Ook blijkt dat als mensen de overheidscampagne waarderen ze ook positief reageren op de overheid. De campagne krijgt bijvoorbeeld meer dan 10.000 kudos van bezoekers van Dumpert (Geen Stijl) .

De discussie en aandacht op diverse (internationale) websites toont aan dat de inzet van social media een uitstekende manier is om je campagne onder de aandacht te brengen en de discussie, die je als overheid graag wilt, op gang te brengen. Je kunt berichten op twitter ook direct integreren in je campagne, door deze bijvoorbeeld ook op de interactieve billboards en eigen website te tonen om de discussie te bevorderen. Zo kan iedereen meedoen met de campagne, tijd en plaatsonafhankelijk. Social media wordt hiermee voor de overheid dus een steeds belangrijker middel om haar doelstellingen te halen. De campagne is op zichzelf al erg innovatief, maar blijkt met de inzet van social media blijkt nog effectiever, efficiënter én leuker! En laat dat nou net ons uitgangspunt bij het nieuwe werken zijn!

Auteur: Kim Spinder

Nederland voor de Toekomst

#R2A is een eerste stap om met elkaar samen te werken aan het Nederland voor de Toekomst. Dat is noodzakelijk, want we kunnen complexe problemen niet meer binnen de bestaande structuren oplossen. Hiervoor is een duurzame samenwerking noodzakelijk die het sociale internet (web 2.0) mogelijk maakt. Door het inzetten van innovatieve (online) tools kan Nederland gebruik maken van de kennis en ideeën die er wereldwijd al zijn en deze inzetten bij het oplossen van onze maatschappelijke vraagstukken. Zo zorgen we bovendien op een creatieve manier voor kostenreductie.

Door de vergrijzing moeten we deze vraagstukken met minder mensen aanpakken. Steeds meer organisaties zetten daarom de principes van het nieuwe werken in om werken effectiever, efficiënter en bovenal leuker te maken. #R2A is een startpunt om je organisatie te inspireren op thema’s als het nieuwe werken en web 2.0.

Help mee en word partner!
Het is tijd om de handen ineen te slaan en tempo te maken met innovatie. Binnen 2 weken (deadline 4 april) zoeken we 150 partners die zich willen inzetten voor een beter Nederland. Je wordt partner door 5000 euro in te leggen. Je krijgt 200 toegangskaarten waarmee je direct kunt beginnen met innovatie in je organisatie en netwerk. Je krijgt voor 25 euro per persoon een boost voor je organisatie, een inhoudelijk sterk avondprogramma, toegang tot een netwerk van 30.000 professionals en een feestelijke afsluiting door een grote artiest.

#R2A gaat alleen door wanneer we samen onze schouders hieronder zetten en 150 organisaties ja zeggen tegen het Nederland van de Toekomst. Zeg jij ja? Kijk op www.nederlandvoordetoekomst.nl voor meer informatie en meld je aan.

Wat kun je concreet doen tot 4 april:

• Meld je aan als partner
• Benader partners in je netwerk om mee te doen
• Spread the news! #R2A

Werkplek van de Toekomst
In de Hoftoren is de Werkplek van de Toekomst gerealiseerd. Op de 29^e etage kun je alvast ervaren wat Het Nieuwe Werken concreet betekent voor je werkplek. Zo kies je zelf welke ruimte het beste past bij de taken die je moet doen. Er zijn concentratieplekken, brainstormruimtes, grote tafels met pc’s om samen te werken en uiteraard goede koffie.

• Kom langs en ervaar het zelf

Inspiratie

Wil je meer inspiratie opdoen? Kijk dan eens wie er al bezig is met het nieuwe werken binnen het Rijk. Op onze website Rijkslocaties vind je een overzicht: www.rijkslocaties.nl

Aan de slag

Wil je aan de slag met het Nieuwe Werken binnen je organisatie? Het projectteam AvdT helpt je graag op weg met de toolkit voor het Nieuwe Werken.

Zo’n vijftien jaar alweer staat kantoorinnovatie als begrip voor de realisatie van huisvesting die gebaseerd is op een flexibele taakgerichte werkomgeving. Maar feitelijk is kantoorinnovatie niets anders dan de vertaling
van technische, organisatorische en maatschappelijke ontwikkelingen in huisvestingconcepten. Sinds kort is het begrip ‘kantoorinnovatie’ vervangen door de term ‘Het nieuwe werken’.

• Lees het hele artikel

Ik moet het gewoon toegeven. Ik vind het best wel eng. Wat gaat er allemaal gebeuren? Kan ik dit wel?

Kim, supersnelle Kim van #AvdT legt met een engelengeduld de basisprincipes van het twitteren uit. Gewoon Twitter.com openen en je gegevens invullen. So far so good. En je bio natuurlijk; in steekwoorden. Wie en wat ben je? Hoe wil je gevonden worden?

Ik begin een beetje onzeker te worden. Wat zijn dan de woorden die bij mij passen, waarop wil ik gevonden worden? En wie vindt mij dan? Organisatieadvies, intercultureel (of zal ik het in het engels doen?). Daar kan ik me toch geen buil aan vallen, of wordt het dan te algemeen?

Nou ja, troost ik mezelf, “zie het als een spannende reis”. Nieuwe ontdekkingen, nieuwe volgers, nieuwe ideeën en informatie die snel over het net gaan. Daar moet ik toch als modern mens aan mee doen, of in ieder geval uitvinden wat het is en hoe ik het kan gebruiken. Voorzichtig tweet ik mijn eerste tweetje en ja hoor, mijn eerste zes volgers (gelukkig nog mijn oude vertrouwde collega’s) ontvangen hem real time.

Nu the day after zit ik in de trein en schrijf en passant mijn eerste blog. Tweet over een afspraak die ik vandaag heb. Mijn leven is veranderd. Vanaf vandaag stel ik me regelmatig de vraag: “is dit tweetwaardig?”

Wat ik nog wel lastig vind is om te bepalen wanneer je wat tweet; bijv. als ik een offerte mag schrijven, kan ik dat dan al twitteren of is dat te voorbarig? Misschien schrikt de concurrentie wel wakker, of wil de opdrachtgever dit nog niet openbaar maken.

Een @collega die mijlenver met zijn web 2.0 ontwikkeling op mij voor ligt, geeft aan dat het gaat om optimale kennisdeling. Het samen leren, elkaar op de hoogte houden van interessante (nieuwe) zaken. Doorsturen van links, boeken, filmpjes. Maar het kan ook persoonlijk; je eigen ervaring, ideeën, vragen. Dus wat is interessant voor jezelf en voor de anderen?

Nou ja, misschien denk ik wel te veel. Ik ga het gewoon doen en ervaren. Een nieuwe wereld ontdekken en daarmee mezelf in die nieuwe wereld!

Dus: follow me!

Download het volledige artikel

De raamambtenaar zal zich even achter de oren hebben gekrabt: “het nieuwe werken?” Het is natuurlijk lastig voor te stellen wat ‘nieuwe werken’ inhoudt, als het oude werken slechts bestaat uit naar buiten turen, koffie drinken en patience. De invoering van HNW is meer dan de invoering van vrijheden en een kekke werkplek. Het is vertrouwen, discipline en resultaatgericht te werk gaan: een cultuur change. Dat resultaatgerichte element – het afspreken van SMART deliverables – zou de overheden niet alleen kunnen professionaliseren, het zou ook een middel kunnen zijn om voorgoed van de raamambtenaar af te komen. Resultaatgericht willen we toch allemaal in 2010.

De rijksoverheid lijkt met de actieve invoering van HNW, ambtenaar voor de toekomst, en het Programma Vernieuwing Rijksdienst alles op alles te zetten om niet alleen intern maar ook extern het imago van ‘logge, niet flexibele, 10.00 tot 15.00′ kantoorclub van zich af te gooien. Met Twitter, User Voice en een hip jong team van HNW experts wordt de strijd aangegaan. Ik kan maar een ding zeggen: het ziet er gelikt uit.

Maar om al die ambtenaren mee te nemen op de vibe van “succes en vrijheid” is meer nodig dan dat. Buy-in, dedication en commitment om te willen veranderen: iedereen in de organisatie, niet alleen de hogere machten. En daar komt de raamambtenaar heel voorzichtig om de hoek kijken. Want de raamambtenaar zit overal. Soms op uitvoerende posities, maar vaak genoeg op een middelmanagement of management stoel. De vraag is wat het HNW leger gaat doen: een guerilla oorlog voeren met degenen die hun eigen uitzicht verdedigen? Of wordt het van hogerhand doorduwen geblazen.

Misschien dat het invoeren van HNW als manier van werken al genoeg is om de raamambtenaar voor eens en voor altijd uit te schakelen. SMART afspraken (en dat is dus niet “Soms”, “Misschien”, “Af en toe”, “Random”, “Toevalligerwijs” je werk doen) zorgen voor een specifiek en concreet meetpunt van prestatie. Zelfs in het visie stuk van Ambtenaar van de toekomst staat:

Daarbij (HNW, red.) gaat het niet alleen om thuiswerken, een betere fysieke werkplek of een aantal ICT hulpmiddelen, maar ook om zaken als [...] een resultaatafspraak, loon naar werken, enzovoort.

Het nieuwe werken gaat werken, da’s een ding wat zeker is. Ik ben positief verrast (en wellicht een beetje verbaasd) hoe professioneel de overheid zijn eigen organisatie probeert te veranderen. Voor velen betekent dit een verbetering van de werkomgeving, de manier van werken en productiviteit. De raamambtenaar die geenszins voornemens is mee te gaan in de stroom van succes adviseer ik dan ook om nog wat foto’s te maken van het uitzicht en wellicht langzaam aan de verhuisdoos te voorschijn te halen.

Bent u al weg? Of zit u daar nog steeds naar buiten te gluren?

Bron: http://ow.ly/16G83

Vermeulen is als raadadviseur wetgevingskwaliteitsbeleid bij Justitie verbonden aan het programma Legis en is daarbinnen verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het IAK. Vermeulen: “Het programma Legis is een aantal jaren geleden gestart om de kwaliteit van het wetgevingsproces te verbeteren met behulp van digitale middelen. Het IAK is een van die digitale middelen.” Volgens de officiële omschrijving, draagt Legis bij aan het verminderen van regeldruk, het verhogen van de transparantie van wetgeving en het wetgevingsproces en een betere dienstverlening door de overheid. “Maar, minstens zo belangrijk”, vindt Vermeulen, “Legis spoort ambtenaren aan verder na te denken over de effectiviteit van hun beleid.”

Specifiek probleem
Uit ervaring weet Vermeulen dat er soms erg makkelijk wordt gegrepen naar wetgeving als oplossing voor een probleem. “Natuurlijk komen wet- en regelgeving er niet zomaar. Voordat een wetsvoorstel ook werkelijk een wet wordt, gaat het over heel wat schijven. Maar het gaat juist om het proces dat leidt tot de vraag om een wet”, zegt Vermeulen. “Maar neem nu het voorbeeld van de vraag om prostitutiewetgeving. Blijkbaar is er een probleem dat opgelost moet worden. De vraag is of wetgeving die oplossing is. In dit geval bleek er behoefte aan wetgeving die alle problemen zou ondervangen die met prostitutie samenhangen zonder dat duidelijk kon worden gemaakt hoe de wetgeving een oplossing zou zijn voor die problemen. Dat is de verkeerde volgorde. Gelukkig is uiteindelijk, nog na mijn vertrek bij BZK, besloten de reikwijdte van het wetsvoorstel te beperken tot escort, waar inderdaad een probleem kon worden opgelost met een wettelijke regeling.”

Rol van de overheid
Maar hoe ga je dan wel om met een dergelijke vraag en hoe helpt het IAK daarbij? Vermeulen: “Voordat je aan de oplossing gaat werken, moet je eerst het probleem definiëren. Het IAK is dan een goed hulpmiddel. Je doorloopt een aantal stappen waarbij je het probleem en de betrokkenen moet beschrijven. Ook dwingt het je na te denken over de rol van de overheid. Welke taak is in deze situatie weggelegd voor de overheid? Pas als je dat scherp in beeld hebt, kun je tot goede en passende wetgeving komen. Als dat al nodig is.”

Inspirerende verzameling
Dat is wat het IAK teweegbrengt, maar wat is het precies voor instrument? Hoe is het tot stand gekomen? “Ieder departement heeft eigen instrumenten om te toetsen of wet- en regelgeving aan de gestelde eisen voldoet”, legt Vermeulen uit. “Wij hebben deze bijeengebracht in een webapplicatie. Niet allemaal natuurlijk”, lacht Vermeulen, “maar het is een inspirerende verzameling. En meer dan dat: voordat je toetst of potentieel beleid voldoet aan de kwaliteitseisen, stelt het IAK je de vraag of nieuw beleid ook echt zal bijdragen aan de oplossing. Of zijn er misschien ook alternatieven? Zo proberen we beleidsmakers te helpen bij het nemen van een weloverwogen beslissing.”

Kennisbank
Naar goed voorbeeld van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, is er een instrumenten catalogus beschikbaar in het IAK. Vermeulen: “Deze gaan we doorontwikkelen naar een wiki-achtige omgeving, waarin we bestaande instrumenten aanbieden die beleidsmakers van alle departementen kunnen inzetten bij hun werk. Beleidsmakers kunnen er bijvoorbeeld van alles vinden over het instrument “certificering’ en de geschiktheid van dit instrument voor toepassing bij hun beleidsprobleem. Maar het IAK bevat ook analysemethoden, denk bijvoorbeeld aan ‘de beleidswijzer’ van het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap. Net als in Wikipedia kan iedereen die ervaringen heeft met een instrument informatie hierover toevoegen en suggesties doen. Zo kunnen we binnen het IAK de mogelijkheid bieden om vakinhoudelijke informatie te delen. Nu komt het nog wel eens voor dat binnen een departement twee directies conflicterende wetgeving aan het maken zijn. Het zou geweldig zijn als hiermee in het IAK rekening wordt gehouden zodat ambtenaren een nog betere afweging kunnen maken. Uiteindelijk moet het IAK een kennisbank van kwaliteit worden.”

2011
Vermeulen en haar collega’s zijn nog niet klaar met de ontwikkeling van het IAK maar al wel druk bezig met het testen ervan. “We laten ieder ministerie twee keer kennismaken met het IAK en verwerken de bevindingen. Daarnaast kijken we ook hoe men in het buitenland met dergelijke systemen werkt, daarvoor zijn we op werkbezoek gegaan in Europa. Met al deze input verwachten we dat het IAK begin 2011 voor iedereen toegankelijk is.”

Meer informatie over Legis en het IAK vind je op http://www.justitie.nl/onderwerpen/wetgeving/legis/

Politieke partijen moeten meer gaan opereren vanuit beginselen en waarden. Voor het parlement moet het politieke primaat niet heilig zijn; de kwaliteit van het democratische proces telt evenzeer. Media kunnen de kwaliteit van de meningsvorming op een hoger plan brengen. En burgerschapsvorming verdient nieuwe impulsen. Dat betoogt de Raad voor het openbaar bestuur in zijn advies ‘Vertrouwen op democratie’ dat vandaag is aangeboden aan minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

De “andere” kloof
Mensen hebben nog steeds vertrouwen in democratische organen zoals de regering en het parlement. Maar zij hebben veel minder vertrouwen in de mensen en de partijen die in deze instituties een rol vervullen. Deze legitimiteitscrisis wordt volgens de Raad veroorzaakt door een kloof tussen de nog steeds verticaal georganiseerde politiek en de steeds sterker horizontaal opererende samenleving. In zijn advies schetst de Raad een aantal maatschappelijke ontwikkelingen en de wijze waarop de politiek daarop (niet of nog niet) heeft gereageerd, zoals individualisering, technocratisering, de teloorgang van ideologieën, het doorgeschoten marktdenken, de grote betekenis van (nieuwe) media en de mondialisering. De politiek heeft nauwelijks antwoord gegeven op deze nieuwe ontwikkelingen. Daarmee is de politiek onderdeel van het probleem geworden, in plaats van een deel van de oplossing. De politiek dreigt zo volledig los te raken van de samenleving, zegt de Raad. Er is een andere werkwijze, houding en gedrag van politiek en bestuur nodig om het tij te keren.

Politiek vanuit waarden en beginselen
De Raad vindt een ‘gedeeld ideaal van goed leven’ van veel groter belang voor politieke partijen en coalities dan de huidige tot in detail uitgewerkte en doorgerekende verkiezingsprogramma’s en coalitieakkoorden. Burgers (en politici) hebben meer aan een kader dat hen houvast biedt ook bij onverwachte gebeurtenissen, dan aan snel achterhaalde programma’s met allerlei prestatienormen.

Invloed burgers op beleid en besluitvorming aanzienlijk vergroten
De representatieve democratie verdient aanvulling met vormen van participatieve en directe democratie. Het gaat niet alleen om het primaat van de politiek, de kwaliteit van het democratische proces telt evenzeer. De Raad pleit voor differentiatie tussen ‘primaat’ en ‘ultimaat’. Hebben mensen directe invloed gehad bij de beleidsvoorbereiding (primaat van burgers), dan ligt het ultimaat, de besluitvorming, bij de politiek. Heeft de politiek het primaat gehad bij de planvorming, dan kan het ultimaat, bijvoorbeeld via een referendum, bij de burgers worden gelegd. De verticale organisaties moeten niet alleen knopen doorhakken, maar de kwaliteit van het democratische proces dient centraler te staan temidden van beleidskeuzes.

Meer invloed op keuze politieke leiders
Burgers moeten meer zeggenschap krijgen bij het kiezen van politieke leiders en volksvertegenwoordigers. Slechts een zeer beperkt deel van de bevolking is lid van een politieke partij. Partijen zouden zich voor een meer actieve rol van hun sympathisanten open moeten stellen, bijvoorbeeld als het om de samenstelling van kandidatenlijsten en het kiezen van lijsttrekkers gaat. Wat betreft het kiesstelsel wijst de Raad op de voorstellen die door het Burgerforum zijn gedaan. Ook het rechtstreeks door de burgers kiezen van de burgemeester moet opnieuw worden bezien.

Media: nationale Mediaombudsman
De Raad geeft de instelling van een nationale Mediaombudsman in overweging, naast de initiatieven die media zelf al hebben genomen.

Burgerschapsvorming
Naarmate de opleiding van mensen hoger is, is er meer sprake van politiek (zelf)vertrouwen. Maar grote groepen ontbeert het aan kennis over ons staatsbestel. Daarom is het volgens de Raad dringend nodig dat er in het reguliere onderwijs meer aandacht komt voor staatsinrichting en maatschappijleer. Maar ook daarbuiten is burgerschapsvorming gewenst.

Hefbomen
De Raad voor het openbaar bestuur ziet dus verschillende mogelijkheden om de verticale instituties weer te verbinden met de horizontale werkelijkheid. In dit stadium kiest de Raad niet uit die mogelijkheden. Belangrijker vindt hij dat alle betrokkenen bezien of ze de analyse uit het rapport delen. En dat zij uitspreken hun bijdrage aan een betere verbinding te willen leveren. Vervolgadviezen en bestudering van de reacties op dit rapport maken het naar de Raad hoopt mogelijk om te bezien of een gericht advies m.b.t. de ‘hefbomen’ zinvol is.

Discussie over advies
De Raad voor het openbaar bestuur wil graag in discussie over zijn advies ‘Vertrouwen op democratie’. Via de website www.rob-rfv.nl kunnen mensen doorlinken naar een speciale discussiesite. Daar kan men stemmen op stellingen, de aanbevelingen ‘ranken’ of gewoon een reactie achterlaten. Van het advies is ook een verkorte versie beschikbaar. Verder worden in samenwerking met universiteiten discussiebijeenkomsten in het land georganiseerd in de periode medio maart – medio mei. De reacties worden samengevat en aangeboden aan de minister van BZK.